Naar de inhoud
Print & Laag
Menu

Uitleg

FDM printen: zo bouwt een filamentprinter laag voor laag

Gepubliceerd op

Let op: Deze pagina bevat affiliatelinks. Koop je via zo'n link, dan ontvangen wij mogelijk een vergoeding. Voor jou verandert de prijs niet. Meer informatie

Kort antwoord

Bij FDM printen duwt een extruder plastic filament door een hete nozzle, die het gesmolten plastic als een dun lijntje op het printbed legt. Na elke laag schuift het bed of de printkop een laagdikte op. Belangrijke onderdelen zijn de extruder, de hotend met nozzle, het verwarmde bed en het bewegingssysteem, zoals een bedslinger of CoreXY.

Producten hiervoor

Vergelijk alle 8 producten

FDM staat voor fused deposition modeling, ook wel FFF genoemd. Het is de techniek achter bijna alle 3D printers voor thuis, van de kleine instappers tot gesloten printers met vier kleuren. Wie snapt hoe een FDM printer werkt, begrijpt ook beter wat er op een productpagina staat: 600 mm/s, een flow van 32 mm³/s, een all-metal hotend of een CoreXY frame. In dit artikel lopen we de onderdelen een voor een door.

Filament en extruder

Het materiaal komt van een spoel met filament, bijna altijd 1,75 mm dik. De extruder is het mechanisme dat het filament vastpakt en vooruit duwt, met een of twee tandwielen. Bij een direct drive extruder zit dit op de printkop zelf, wat meer controle geeft en flexibel TPU makkelijker maakt. Bij een bowden opstelling zit de motor op het frame en loopt het filament door een slangetje.

Twee tandwielen grijpen steviger dan één; fabrikanten noemen dat dual gear. Een hogere overbrenging, zoals 1:5 of 3,5:1, geeft meer duwkracht.

Filament moet droog blijven. Veel soorten nemen vocht op uit de lucht, waardoor ze tijdens het printen knetteren en draadjes trekken. Bewaar spoelen in een afgesloten bak met droogmiddel, of gebruik een filamentdroger. Lees hoe je filament droogt.

Hotend en nozzle

In de hotend wordt het filament gesmolten. Een verwarmingselement brengt het blok op temperatuur, voor PLA meestal rond 200 °C en voor technische filamenten tot 300 °C of hoger. Een all-metal hotend heeft geen kunststof voering en kan daardoor heter worden. De flow, in mm³ per seconde, zegt hoeveel plastic de hotend per seconde kan smelten. Een printer met hoge topsnelheid heeft ook een hoge flow nodig.

De nozzle is het tuitje onderaan, standaard 0,4 mm. Een kleinere nozzle geeft meer detail, een grotere print sneller. Voor carbon filament heb je een geharde nozzle nodig; zie de gids 3D printer voor carbon filament.

Het printbed en de eerste laag

Het printbed is meestal verwarmd en heeft een buigzame plaat met PEI of een textuur, waar prints aan hechten en die je na afloop buigt om de print los te halen. De eerste laag moet precies goed liggen: de nozzle mag niet te hoog en niet te laag boven het bed staan. Moderne printers meten het bed en stellen de Z-offset automatisch in. Lees hoe automatisch nivelleren werkt.

Te hoog

Ronde draadjes die niet hechten

Goed

Licht platgedrukt, lijnen raken elkaar

Te laag

Doorschijnend of de nozzle schraapt

De afstand tussen nozzle en bed bepaalt of de eerste laag hecht.

Bouwvormen: bedslinger, CoreXY en meer

Bij een bedslinger beweegt het bed heen en weer en de printkop links en rechts. Dat is eenvoudig en goedkoop, zoals bij de Ender 3 en de Bambu Lab A1, maar het bed schudt bij hoge snelheid. Bij CoreXY beweegt de printkop in twee richtingen via twee riemen, en zakt het bed alleen per laag. Dat is stabieler op snelheid en past goed in een gesloten kast. Creality gebruikt bij de Ender 3 V3 Plus een variant met CoreXZ.

Er zijn ook bijzondere vormen, zoals printers met een lopende band die oneindig lange stukken printen. Een overzicht zie je in de gids grote 3D printer.

Bedslinger

Het bed beweegt heen en weer (Y), de printkop links en rechts. Eenvoudig en open, zoals de Ender 3 en Bambu Lab A1.

CoreXY

De printkop beweegt in X en Y, het bed alleen omlaag. Stabieler op hoge snelheid, zoals de Flashforge Adventurer 5M.

Gesloten CoreXY

CoreXY in een kast, soms met verwarmde kamer. Voor ABS, ASA, nylon en carbon, zoals de P1S en QIDI Q2.

De drie gangbare bouwvormen van filamentprinters en wat er beweegt.

Laaghoogte, vulling en supports

De laaghoogte bepaalt hoe glad een ronding wordt: 0,2 mm is standaard, 0,1 mm geeft meer detail en kost meer tijd. De vulling of infill is het patroon binnenin: 15 procent is genoeg voor decoratie, 40 procent of meer voor sterke onderdelen. Supports zijn tijdelijke steuntjes onder overhangen, die je na het printen wegbreekt.

Al deze instellingen kies je in de slicer. Lees de uitleg over Ultimaker Cura voor de belangrijkste knoppen.

0,28 mm: snel, zichtbare trapjes

0,2 mm: standaard

0,12 mm: glad, langere printtijd

Dunnere lagen geven een gladdere ronding, maar meer lagen en dus een langere printtijd.

Wat de getallen op een productpagina betekenen

Kijk dus niet alleen naar de topsnelheid. Een printer met 600 mm/s en een lage flow haalt die snelheid alleen bij dunne lijnen. Meer daarover in de gids snelle 3D printer.

SpecificatieWat het zegt
BouwvolumeHoe groot je kunt printen, in mm per as
Max. snelheidHoe snel de kop kan bewegen, niet hoe snel elke print klaar is
VersnellingHoe snel de kop optrekt en afremt, in mm/s²
FlowHoeveel plastic per seconde smelt, in mm³/s
Nozzle max.De hoogste temperatuur, bepalend voor materialen
BehuizingGesloten helpt bij ABS, ASA en nylon
Veelgebruikte specificaties van FDM printers

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen FDM en FFF? Geen, in de praktijk. FDM is een merknaam van de uitvinder, FFF de algemene term. Beide betekenen printen met gesmolten filament.

Welke laaghoogte moet ik kiezen? Begin met 0,2 mm. Voor figuren met details 0,12 mm, voor snelle grote prints 0,28 mm.

Heb ik een verwarmd bed nodig? Voor PLA helpt het, voor PETG, ABS en ASA is het nodig. Bijna elke moderne printer heeft er een.

Wat is beter, bedslinger of CoreXY? CoreXY is stabieler op hoge snelheid en past in een kast. Een bedslinger is eenvoudiger en vaak goedkoper.

Wat je nodig hebt